آرمان جوان مسلمان با پرسشی اساسی درباره زندگی آغاز می‌شود: انسان چه چیزی را شایسته دوست داشتن، کوشش و تحمل دشواری می‌داند؟ متن، صورت مکتوب سخنرانی‌ای در بیروت است که سال‌ها بعد برای انتشار مستقل آماده شده است. مقدمه با یادآوری دوران تدریس در یک دانشکده شرعی، دگرگونی شهر و گذر از شور جوانی به سالخوردگی، زمینه‌ای شخصی برای بحث فراهم می‌کند. گفتار اصلی نخست مفهوم آرمان را توضیح می‌دهد. انسان معمولاً از موقعیت کنونی خود فراتر می‌اندیشد و دانش، توانگری، زیبایی یا جایگاهی بالاتر را تصور می‌کند. آرمان در این بحث، عالی‌ترین صورتی است که ذهن برای یک چیز یا برای زندگی خویش ترسیم می‌کند. سپس حق، خیر و زیبایی به عنوان سه محور مشترک آرمان‌های انسانی مطرح می‌شوند. بخش بعدی به جوانی اختصاص دارد؛ جوانی به مثابه فصل نشاط، توان و امکان حرکت توصیف می‌شود. خطاب متن متوجه جوانی فعال و استوار است که هدفی فراتر از لذت‌های گذرا دارد و خود را حلقه‌ای از زنجیره جامعه می‌بیند. تمثیل‌هایی از طبیعت، همراه با بازی زبانی میان محبت و نبرد، برای تأکید بر کوشش و پایداری به کار می‌روند. تقریظ آغازین نیز مسئله انتخاب ارزش‌ها را برجسته می‌سازد و از هدر رفتن سرمایه عمر هشدار می‌دهد. این اثر خواننده را به تأمل درباره جهت آرزوهایش، پیوند هدف فردی با مسئولیت جمعی و آمادگی برای دشواری‌های مسیر کمال دعوت می‌کند.