«خلاصهٔ کتاب تفکر زائد» چکیده‌ای از شش فصل اصلی اثری است که به سازوکار شکل‌گیری «من» و هویت فکری می‌پردازد. متن از این پرسش آغاز می‌کند که چرا ذهن انسان به رویدادهای زندگی تنها به چشم واقعیت نگاه نمی‌کند، بلکه پیوسته برای رفتارها، سخنان و حتی سکوت دیگران معنا و ارزش می‌سازد. بر اساس این دیدگاه، کودک از همان آغاز رابطه با محیط می‌آموزد هر پدیده را با برچسب‌هایی چون ارزشمند و بی‌ارزش تفسیر کند و به‌تدریج جهانی ذهنی در کنار جهان واقعی بسازد. خلاصه سپس نشان می‌دهد چگونه این ارزش‌گذاری‌ها رابطه فرد را با حالات طبیعی و درونی خود کم‌رنگ می‌کنند. انسان به‌جای رفتار بر پایه احساس و گرایش واقعی خویش، مطابق معیارهایی عمل می‌کند که اجتماع به او آموخته است. از انباشته شدن همین توصیف‌ها و مقایسه‌ها، تصویری موهوم از «من» پدید می‌آید؛ تصویری که برای حفظ ارزش، برتری و امنیت دائماً با دیگران سنجیده می‌شود. در ادامه، رقابت، ترس، احساس حقارت، نیاز به برتری و روابط نمایشی به‌عنوان پیامدهای این هویت اعتباری بررسی می‌شوند. متن میان حالات اصیل انسانی و صفاتی که از رفتار و قضاوت اجتماعی ساخته می‌شوند تمایز می‌گذارد و خودشناسی را راهی برای دیدن این سازوکارها معرفی می‌کند. این خلاصه خواننده را با محورهای اصلی بحث آشنا می‌سازد و ساختار فکری اثر را به‌صورت فشرده دنبال می‌کند.