«درس ختم بخاری شریف» رساله‌ای درباره جایگاه صحیح بخاری و معنای آخرین حدیث این مجموعه است که در کنار آن، زندگی‌نامه‌ای فشرده از امام بخاری ارائه می‌شود. کتاب ابتدا با معرفی کوتاهی از زندگی و فعالیت‌های علمی محمد تقی عثمانی آغاز می‌کند و سپس به زندگی امام بخاری می‌پردازد. در بخش زندگی‌نامه، نام و نسب امام، سیمای ظاهری، آغاز آموزش، قدرت حافظه، زهد و تقوا، استادان، شاگردان و سفرهای علمی او بررسی می‌شود. روایت آزمون محدثان بغداد، که در آن متن و سند احادیث عمداً جابه‌جا شده بود، برای نشان‌دادن توان حافظه و دقت امام نقل می‌شود. فهرست کتاب همچنین موضوعاتی چون سبب تألیف جامع صحیح، تعداد روایات، اهمیت سند، علم اسماء الرجال و کوشش عالمان جرح و تعدیل را دنبال می‌کند. بخش اصلی درس به آخرین حدیث صحیح بخاری و دو ذکر «سبحان الله وبحمده» و «سبحان الله العظيم» پیوند دارد. در ادامه، مفهوم سبک‌بودن بر زبان و سنگین‌بودن در میزان، وزن اعمال، عدالت الهی و محدودیت عقل انسان در فهم امور آخرت توضیح داده می‌شود. کتاب بر نقش نیت و شیوه انجام عمل نیز تأکید دارد و در عناوین پایانی، ریاکاری را سبب کاهش وزن عمل و پیروی از سنت را سبب افزایش آن می‌داند. مباحث پایانی به توضیح قسط، خشیت و خواندن این ذکرها در صبح و شام می‌رسد و در پایان، مطالب درس به صورت خلاصه جمع‌بندی می‌شود.