اخلاق در این کتاب تنها مجموعه‌ای از سفارش‌های رفتاری نیست؛ صورت باطنی انسان و ویژگی‌هایی است که شخصیت او را شکل می‌دهد. مقدمه با اشاره به وضعیت اخلاقی جامعه پیش از بعثت آغاز می‌شود و رسالت پیامبر اسلام را در تکمیل خوبی‌های اخلاق توضیح می‌دهد. در این نگاه، تربیت اخلاقی با صداقت، امانت، عدالت، محبت، شجاعت، سخاوت، وفاداری و اخلاص پیوند دارد و آثار آن در زندگی جمعی آشکار می‌شود. برای روشن کردن این پیوند، نمونه‌هایی از مهربانی، همبستگی و ایثار صحابه مطرح می‌شود. توجه ویژه به استقبال مردم مدینه از مهاجران، زمینه‌ای برای توضیح مقدم داشتن نیاز دیگران و مبارزه با بخل فراهم می‌کند. سپس مقدمه پیامدهای دور شدن از اخلاق دینی را بررسی می‌کند و آسیب‌های رفتار نادرست را فراتر از فرد، در روابط اجتماعی، اقتصاد، توان جمعی و سلامت ذهنی و روانی دنبال می‌کند. ساختار آموزشی اثر دو بخش دارد: اخلاق اسلامی و آداب اجتماعی. بخش نخست به مقدمات، لوازم و منافیات اخلاق اختصاص یافته و بخش دوم مقدمات آداب، آداب اجتماعی و آداب فردی را در بر می‌گیرد. موضوعات آغازین شامل حقیقت و تعریف اخلاق، تقسیم اخلاق، ضرورت آن، فلسفه اخلاق، وجدان اخلاقی، اصول اخلاق و قوت‌های فطری انسان است. پیوند ضعف اخلاق با ضعف ایمان نیز در برنامه مباحث آمده است. این ترتیب، خواننده را از شناخت معنای اخلاق به بررسی جایگاه آن در رفتار روزمره و مناسبات اجتماعی هدایت می‌کند.