«اصول و مبادئ فهم قرآن» به این پرسش می‌پردازد که شناخت قرآن و بهره‌گیری از هدایت آن به چه مقدمات و ویژگی‌هایی نیاز دارد. مقدمه با توجه به نیازهای جسمی و روحی انسان آغاز می‌شود و وحی را پاسخی به نیاز معنوی بشر معرفی می‌کند. سپس فاصله گرفتن مسلمانان از قرآن را در صورت‌های گوناگون اعتقادی، عملی، کم‌توجهی به تلاوت و غفلت از فهم آن مطرح می‌سازد. مسیر مباحث کتاب از آشنایی با قرآن به زبان خود قرآن شروع می‌شود. قطعیت علم قرآنی، محکم و مفصل بودن، نقش فرقان و نسبت آن با کتاب‌های پیشین از موضوعات این بخش است. در ادامه، اعجاز قرآن از چند جهت بررسی می‌شود: دین اسلام، علوم و معارف، اخبار غیبی و تأثیر هدایت در دگرگونی انسان‌ها. فهرست همچنین به مقایسه روایت حضرت یوسف در تورات و قرآن و شیوه بیان سرگذشت پیامبران اشاره دارد. یکی از بحث‌های مشخص کتاب، پیشگویی غلبه روم است که با زمینه تاریخی جنگ‌های ایران و روم و اقدامات هرقل پیوند می‌یابد. حفظ و بقای قرآن و نقش دوره‌های نخستین تاریخ اسلام نیز در فصل‌های بعد مطرح می‌شود. بخش پایانی به شرایط استفاده از قرآن اختصاص دارد. تکبر، مجادله و دنیاپرستی در شمار موانع آمده‌اند؛ در مقابل، طلب، شنیدن و پیروی، خوف خدا، ایمان به غیب، تدبر، مجاهده و ادب زمینه‌های فهم معرفی می‌شوند. این ترتیب، شناخت ویژگی‌های قرآن را به بررسی رفتار و آمادگی خواننده پیوند می‌دهد.