«اسلام و غرب» از فرصتی برای سخن گفتن با استادان و پژوهشگران دانشگاه آکسفورد آغاز می‌شود و مسئله شناخت اسلام در محیط علمی غرب را پیش می‌کشد. پیشگفتار، زمینه دعوت، گفت‌وگوهای مربوط به تأسیس مرکزی مستقل برای مطالعات اسلامی و نشست‌هایی را شرح می‌دهد که در آنها همکاری علمی و فرهنگی میان مسلمانان و دانشگاهیان مطرح بوده است. این روایت، خواننده را با فضای ارائه سخنرانی و دغدغه مراجعه به سرچشمه‌های اصلی اسلام آشنا می‌سازد. در متن اصلی، رابطه بریتانیا با سرزمین‌های اسلامی، به‌ویژه هند و مصر، نقطه آغاز استدلال است. سخنران می‌پرسد چرا حضور طولانی و امکانات گسترده این کشور به شناختی عمیق‌تر از دین جوامع زیر سلطه آن نینجامیده است. او نقش اسلام در گسترش توحید، بازشناسی کرامت انسان، برادری، حقوق زن، خدمت به دیگران و اشتیاق به دانش و تألیف را برجسته می‌کند. همچنین در سخنان مقدماتی، انتقال دانش از اندلس و اهمیت تجربه و مشاهده در تحول اندیشه علمی اروپا مطرح می‌شود. محور بحث، دعوت به مطالعه قرآن و سیره پیامبر با صداقت و استقلال فکری است. متن بر کنار گذاشتن رسوبات جنگ‌های صلیبی، اغراض سیاسی و احساس برتری ناشی از قدرت تأکید دارد، بی‌آنکه ارزش بخش‌های موجود مطالعات اسلامی را انکار کند. این اثر برای خواننده علاقه‌مند به نقد مناسبات فکری شرق و غرب، دریچه‌ای به یک دیدگاه اسلامی درباره پژوهش، تمدن و گفت‌وگوی فرهنگی می‌گشاید.