این جلد از «تاریخ ابن خلدون» بخش مهمی از رویدادهای سیاسی و نظامی دولت بنی‌امیه را دنبال می‌کند و از خلافت معاویه آغاز می‌شود. متن به تعیین والیان، آمدن زیاد نزد معاویه، حکومت او بر بصره، نبردهای مرزی با رومیان و گسترش قدرت اموی در افریقیه می‌پردازد. سپس ماجرای حجر بن عدی، حکومت عبیدالله بن زیاد در خراسان و بصره، بیعت گرفتن برای یزید و درگذشت معاویه مطرح می‌شود. در ادامه، رخدادهای خلافت یزید، حرکت حسین بن علی به سوی کوفه و شهادت او، حوادث مدینه، خلافت کوتاه معاویه بن یزید و برآمدن مروان بن حکم روایت می‌شود. بخش‌های بعدی به قیام توابین و مختار، کشته‌شدن عبیدالله بن زیاد، جنگ‌های عبدالله بن زبیر و عبدالملک بن مروان و تثبیت دوباره قدرت اموی اختصاص دارد. کتاب همچنین شورش‌های خوارج، حکومت حجاج بر عراق، قیام عبدالرحمن بن اشعث، ضرب سکه در اسلام و تحولات خراسان و سجستان را ثبت می‌کند. در دوره ولید بن عبدالملک، گزارش‌هایی درباره حکومت قتیبه بن مسلم، فتح سند، سمرقند، خوارزم، فرغانه و کاشغر آمده است. پایان این بخش به خلافت سلیمان بن عبدالملک، کشته‌شدن قتیبه، حکومت یزید بن مهلب، لشکرکشی به قسطنطنیه و فتح جرجان و طبرستان می‌رسد. ساختار کتاب تاریخی و پیوسته است و با ذکر حکومت‌ها، جنگ‌ها، عزل و نصب والیان و مرگ شخصیت‌های سیاسی، تصویری فشرده از تحولات قلمرو اموی ارائه می‌دهد.