انگلستان و روسیه در ایران

توضیحات

در قرون ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، ایران به یکی از عرصه‌های رقابت استعماری بین دو قدرت بزرگ آن زمان، یعنی بریتانیا (انگلستان) و روسیه تزاری تبدیل شد. این رقابت که با عنوان «بازی بزرگ» (The Great Game) شناخته می‌شود، بر سر نفوذ سیاسی، اقتصادی و نظامی در مناطق راهبردی، به‌ویژه آسیای میانه و ایران، شکل گرفت.

روسیه از شمال و بریتانیا از جنوب (به‌ویژه از طریق هند) به ایران نفوذ کرده بودند. هر دو کشور با عقد قراردادهایی با دولت قاجار، امتیازاتی چون بهره‌برداری از منابع، ساخت راه‌آهن، و تأسیس بانک‌ها را به دست آوردند. قرارداد ۱۹۰۷ میلادی میان این دو کشور، ایران را به سه منطقه نفوذ (شمال در اختیار روسیه، جنوب در اختیار بریتانیا، و منطقه بی‌طرف در مرکز) تقسیم کرد، بدون در نظر گرفتن حق حاکمیت مردم ایران.

این مداخلات خارجی تأثیرات ژرفی بر استقلال ایران، اقتصاد ملی، ساختارهای سیاسی و جنبش‌هایی مانند مشروطه‌خواهی داشتند.