این کتاب بحثی منظم در فقه عمومی و اندیشه سیاسی اسلام درباره ریاست دولت و مفهوم خلافت ارائه می‌کند. بحث از تعریف خلافت و امامت آغاز می‌شود و سپس جایگاه خلیفه، حکم تعیین او و دلایل دیدگاه‌های گوناگون را بررسی می‌کند. در ادامه، شرایط خلیفه از نگاه اهل سنت، معتزله و خوارج، امامیه و زیدیه مقایسه می‌شود و میان شرایط مورد اتفاق و موارد اختلاف تفکیک صورت می‌گیرد. بخش دیگری به شیوه گزینش خلیفه از سوی امت، نقش اهل حل و عقد و پیوند شرعی میان زمامدار و جامعه می‌پردازد. کتاب وظایف حکومت را در دو محور نگهبانی دین و سیاست دنیا توضیح می‌دهد و سیاست دنیا را با تأمین مصالح عمومی، حفظ امنیت، تضمین آزادی‌ها، ایجاد زمینه کار، رسیدگی به ناتوانان، توسعه آموزش، خدمات عامه، زراعت، صنعت و راه‌های ارتباطی پیوند می‌زند. در بحث حقوق و مسئولیت‌ها، اطاعت و نصرت زمامدار مطرح می‌شود، اما اطاعت مطلق دانسته نمی‌شود و به توانایی فرد و عدم مخالفت فرمان با شریعت محدود می‌گردد. اثر همچنین درباره پاسخ‌گویی حاکم، حق امت در نظارت و مسئله عزل و برکناری خلیفه بحث می‌کند و اختلاف دانشمندان مسلمان را در این زمینه نشان می‌دهد. مقدمه کتاب نیز پرسش‌هایی درباره شورا، حدود اختیار خلیفه، استبداد، عدالت، حقوق مردم و تجربه تاریخی خلافت مطرح می‌کند و موضوع را بخشی زنده از اندیشه سیاسی و حقوقی اسلام می‌داند.