این کتاب روایتی از یک متن کهن پارسی میانه درباره پیدایش شطرنج و تخته نرد است که ماجرای رقابت خردمندانه میان دربار ایران و هند را در روزگار خسرو انوشیروان بازگو می‌کند. متن با فرستادن بازی شترنگ از سوی پادشاه هند آغاز می‌شود؛ آزمونی که هدف آن سنجش دانش و توانایی اندیشمندان ایرانی است. فرستاده هند از درباریان می‌خواهد راز مهره‌ها و شیوه بازی را دریابند و در صورت ناکامی، برتری دانایان هند را بپذیرند. در ادامه، بزرگمهر بختگان وارد داستان می‌شود و با تفسیر جایگاه مهره‌ها، پیوند شترنگ را با آرایش سپاه و تدبیر جنگی روشن می‌سازد. او سپس بازی دیگری به نام نیواردشیر، یا تخته نرد، ترتیب می‌دهد و آن را به دربار هند می‌فرستد تا دانایان آن سرزمین نیز آزموده شوند. بخش مهمی از روایت به معنای نمادین اجزای تخته نرد اختصاص دارد؛ از سی مهره و گردش گردانه‌ها گرفته تا پیوند آن‌ها با روز و شب، آفرینش، آسمان و سرنوشت انسان. این نوشته تنها داستانی درباره دو بازی نیست، بلکه تصویری از جایگاه خرد، سنجش، تدبیر و دانش در فرهنگ روایی ایران باستان ارائه می‌کند. توضیحات واژگانی پایان متن نیز به فهم اصطلاحات پارسی میانه، نام مهره‌ها و اشاره‌های فرهنگی کمک می‌کند. خواننده از خلال این روایت با شیوه پیوند دادن بازی‌های فکری به اندیشه‌های نظامی و جهان‌شناختی آشنا می‌شود و معنای پیروزی از راه دانایی را در داستان دنبال می‌کند.