جهان چگونه پدید آمده و مشاهده موجودات چه نسبتی با شناخت خداوند دارد؟ این رساله با پرسش‌های پی‌درپی «آیا میدانید؟» به این موضوع می‌پردازد و تصویری دینی و عرفانی از جهان آشکار و نهان ارائه می‌کند. در آغاز، افلاک، کهکشان‌ها و جایگاه انسان، جن، فرشتگان و شیاطین در چارچوب برداشت متن از نظام خلقت توضیح داده می‌شوند. بخش دیگری به اسماء الهی و نمودهای آن‌ها اختصاص دارد. پدید آمدن، صورت گرفتن، زندگی، رشد، روزی و مرگ موجودات به نام‌هایی چون المصور، الحی، الرب، الرزاق و الممیت پیوند می‌خورند. سپس محبت به عنوان مبنای خلقت مطرح می‌شود و علاقه به پرورش فرزندان، انس با مکان‌ها و تأثیر یاد خدا بر دل، نمونه‌هایی برای شرح آن قرار می‌گیرند. در بحث جایگاه انسان، کشاکش روح و نفس و تأثیر الهام خیر و وسوسه شر، زمینه آزمایش و انتخاب معرفی می‌شود. متن پس از آن به گردش آب، باران، محصولات زمین و مصرف خوراک می‌پردازد و این چرخه‌ها را نشانه استمرار بخشندگی الهی می‌داند. بخش‌های پایانی درباره نظارت خداوند بر موجودات و محدودیت حواس و عقل بشر است. مثال‌هایی از تلویزیون، فلم، میکروسکوب، پرواز پرندگان و وسایل فضایی برای نزدیک ساختن مفاهیم به ذهن آورده می‌شوند. روایت موسی و کوه طور نیز در توضیح توان متفاوت انسان‌ها برای دریافت تجلی مطرح می‌گردد. این مباحث در چارچوب استدلال ایمانی رساله بیان می‌شوند و خواننده را به تأمل درباره معرفت، تزکیه و ارتباط با خداوند دعوت می‌کنند.