عطسه و خمیازه رفتارهایی معمول در زندگی روزانه‌اند، اما این رساله آنها را از منظر آداب اسلامی و پیروی از سنت بررسی می‌کند. بحث با مقدمه‌ای دربارهٔ محبت به پیامبر و اهمیت هماهنگ کردن رفتار فردی با روش او آغاز می‌شود. در این نگاه، توجه به کارهای کوچک روزمره نیز بخشی از زندگی دینی است و می‌تواند با رعایت حقوق دیگران و یاد خدا پیوند داشته باشد. مقدمهٔ اصلی، انگیزهٔ فراهم آوردن مطالب را ناآشنایی بسیاری از مردم با گفتار و رفتار مناسب هنگام عطسه و خمیازه معرفی می‌کند. نمونهٔ روشن آن، کسی است که پس از عطسه حمد می‌گوید، اما نمی‌داند در برابر دعای شنونده چه پاسخی بدهد. سپس متن به خمیازه می‌پردازد و با نقل احادیث عربی و توضیح فارسی، مهار آن، بسته نگه داشتن دهان و پوشاندن دهان با دست را شرح می‌دهد. بخش دیگری به رفتارهایی اختصاص دارد که هنگام خمیازه باید از آنها پرهیز کرد؛ از جمله باز گذاشتن دهان و ایجاد صدا. اهمیت این آداب در نماز نیز مطرح می‌شود. همچنین، رساله دربارهٔ گفتن تعوذ هنگام خمیازه بحث می‌کند و ضرورت داشتن دلیل شرعی برای اعمال دینی را توضیح می‌دهد. در فهرست، موضوعاتی چون پایین آوردن صدای عطسه، پوشاندن دهان و صورت، گفتن حمد، پاسخ عطسهٔ مسلمان و غیرمسلمان و شرایط پاسخ دادن آمده است. ارجاع به منابع حدیثی و توضیح برخی روایت‌ها، ساختار آموزشی این اثر را شکل می‌دهد.